🐃Hartebeest

گاوگوزن یا هارتبیست (نام علمی: Alcelaphus buselaphus) نام یک گونه از زیرخانواده گاوگوزنیان است که با نام‌های کونگونی یا کاما نیز شناخته می‌شود. این جانور تنها عضو سردهٔ Alcelaphus به‌شمار می‌رود. هشت زیرگونه برای آن توصیف شده است که گاهی دو مورد از آن‌ها به عنوان گونه‌های مستقل در نظر گرفته می‌شوند. گاوگوزن آنتلوپی بزرگ است که ارتفاع آن در ناحیهٔ شانه کمی بیش از ۱ متر (۳ فوت ۳ اینچ) است و طول سر و بدن آن معمولاً حدود ۲ تا ۲٫۵۰ متر (۶ فوت ۷ اینچ تا ۸ فوت ۲ اینچ) می‌باشد. وزن آن بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم (۲۲۰ تا ۴۴۰ پوند) متغیر است. این جانور پیشانی کشیده و شاخ‌هایی با شکل غیرمعمول دارد، همچنین دارای گردنی کوتاه و گوش‌هایی نوک‌تیز است. پاهای آن که اغلب دارای نشانه‌های سیاه هستند، به‌طور غیرمعمولی بلندند. پوشش بدن معمولاً کوتاه و براق است. رنگ پوشش بسته به زیرگونه متفاوت است؛ از قهوه‌ای شنی تا قهوه‌ای شکلاتی. در همهٔ زیرگونه‌ها هر دو جنس دارای شاخ هستند، هرچند شاخ‌های ماده‌ها باریک‌تر است. طول شاخ‌ها می‌تواند به ۴۵–۷۰ سانتیمتر (۱۸–۲۸ اینچ) برسد. علاوه بر صورت بلند، سینهٔ بزرگ و پشت با شیب تند، هارتبیست را از دیگر آنتلوپ‌ها متمایز می‌کند. برآمدگی قابل توجهی روی شانه‌ها دیده می‌شود که به دلیل بلند بودن زوائد پشتی مهره‌ها در این ناحیه است. گاوگوزن ها جانورانی اجتماعی هستند و گله‌هایی با ۲۰ تا ۳۰۰ تایی تشکیل می‌دهند. آن‌ها بسیار هوشیار و غیرتهاجمی هستند. این جانوران عمدتاً چرنده هستند و رژیم غذایی آن‌ها بیشتر از علف‌ها تشکیل می‌شود. جفت‌گیری در گاوگوزن در طول سال رخ می‌دهد. نرها و ماده‌ها در سن یک تا دو سالگی به بلوغ جنسی می‌رسند. دورهٔ بارداری حدود هشت تا نه ماه طول می‌کشد و پس از آن معمولاً یک گوساله به دنیا می‌آید. زادآوری معمولاً در فصل خشک به اوج می‌رسد. طول عمر این جانور حدود ۱۲ تا ۱۵ سال است. گاوگوزن ها در ساواناهای خشک و علفزارهای درخت‌دار زندگی می‌کنند و اغلب پس از بارندگی به مناطق خشک‌تر حرکت می‌کنند. گزارش شده است که آن‌ها در ارتفاعات کوهای کنیا تا ۴٬۰۰۰ متر (۱۳٬۰۰۰ فوت) نیز دیده شده‌اند. این گونه در گذشته در سراسر آفریقا پراکندگی گسترده‌ای داشت، اما جمعیت آن به دلیل تخریب زیستگاه، شکار، گسترش سکونتگاه‌های انسانی و رقابت با دام‌های اهلی برای غذا به‌شدت کاهش یافته است. هر یک از هشت زیرگونهٔ گاوگوزن وضعیت حفاظتی متفاوتی دارند. Bubal hartebeest در سال ۱۹۹۴ توسط International Union for Conservation of Nature (IUCN) منقرض اعلام شد. در حالی که جمعیت red hartebeest در حال افزایش است، جمعیت Tora hartebeest که پیش‌تر نیز در وضعیت به‌شدت در معرض خطر قرار داشت، همچنان رو به کاهش است. گاوگوزن ها در کشورهای الجزایر، مصر، لسوتو، لیبی، مراکش، سومالی و تونس منقرض شده است؛ اما به عنوان گونهٔ معرفی‌شده در Eswatini و Zimbabwe رهاسازی شده است. این جانور به دلیل گوشت باارزشش یک جانور شکارپذیر محبوب به‌شمار می‌رود.

Text: Wikipedia, CC BY-SA 4.0.